ARTSKY PLATFORM

เปลี่ยนข้อมูลท้องฟ้า
ให้เป็นพลังของชุมชน

ARTSKY คือแพลตฟอร์มนวัตกรรมดิจิทัลเพื่อการอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดและส่งเสริมการท่องเที่ยวท้องฟ้ามืดอย่างยั่งยืน พัฒนาโดยทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย (CRRU)

ภาพรวมแพลตฟอร์ม

แผนที่ท้องฟ้ามืดของประเทศไทยที่ทุกคนมีส่วนร่วมได้

ARTSKY มีเป้าหมายในการสร้าง “แผนที่ท้องฟ้ามืดของประเทศไทย” ผ่านระบบภูมิสารสนเทศ (GIS) และฐานข้อมูลมลภาวะแสงแบบเรียลไทม์ พร้อมเชื่อมโยงข้อมูลการท่องเที่ยวท้องฟ้ามืดในจังหวัดเชียงรายและพื้นที่ทั่วประเทศ เพื่อให้การดูดาวเป็นทั้งประสบการณ์การเรียนรู้ เครื่องมือขับเคลื่อนเศรษฐกิจ และส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน

รายงานคุณภาพท้องฟ้า

บันทึกและรายงานค่าความสว่างของท้องฟ้าจากพื้นที่จริง

ค้นหาจุดดูดาว

ตรวจสอบพื้นที่ที่เหมาะสม พร้อมข้อมูลสภาพท้องฟ้าและอากาศ

เชื่อมโยงชุมชน

เข้าร่วมกิจกรรมและเครือข่ายอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดได้ในแพลตฟอร์มเดียว

ARTSKY STATION

เปิดพื้นที่ของคุณให้เป็นจุดดูดาวระดับสากล

ทุกพื้นที่สามารถสมัครเข้าร่วม ARTSKY STATION ได้ โดยเก็บข้อมูลสภาพท้องฟ้า ความมืดของแสง และสภาพอากาศในพื้นที่ ระบบจะบันทึกและเผยแพร่ข้อมูลให้ผู้คนทั่วประเทศได้เห็นความงดงามของท้องฟ้า พร้อมเปิดโอกาสด้านการเรียนรู้ การท่องเที่ยว และเศรษฐกิจชุมชนอย่างยั่งยืน

มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งของ “Chiang Rai Dark Sky Network” เพื่อส่งต่อแสงดาวให้คนทั้งโลกได้รู้จักเชียงราย — เมืองแห่งท้องฟ้ามืดและแรงบันดาลใจ

ที่มาและแรงบันดาลใจ

จากองค์ความรู้งานวิจัย สู่เครื่องมือที่ชุมชนใช้ได้จริง

ARTSKY เกิดขึ้นจากความตั้งใจของทีมวิจัยด้านดาราศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย ที่ต้องการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยมาพัฒนาเป็นแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ การอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด และการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม

แนวคิดของ ARTSKY ไม่ได้เกิดขึ้นในครั้งเดียว แต่เป็นผลจากการเรียนรู้และพัฒนาต่อเนื่องจากงานวิจัยและการทำงานร่วมกับชุมชนในพื้นที่จังหวัดเชียงราย โดยมีโครงการสำคัญที่เป็นรากฐาน ได้แก่

โครงการ “ร้อยรักตี้ฮ่อมลมจอย”

ดำเนินงานระหว่างปี พ.ศ. 2566–2568

ดำเนินงานภายใต้การสนับสนุนจากแหล่งทุน การส่งเสริมการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม เพื่อเพิ่มศักยภาพการผลิตและเศรษฐกิจชุมชน

โครงการนี้เป็นหนึ่งในจุดเริ่มต้นสำคัญของการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้าไปเชื่อมโยงกับศักยภาพของพื้นที่ ชุมชน และเศรษฐกิจท้องถิ่น ตลอดจนสร้างกระบวนการทำงานร่วมกันระหว่างมหาวิทยาลัย ชุมชน และหน่วยงานภาคี

การพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์

งบประมาณด้านวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม พ.ศ. 2567 (ววน. 67)

โครงการย่อยที่ 2: “การพัฒนาระบบสารสนเทศอัจฉริยะสำหรับการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ในจังหวัดเชียงราย” ภายใต้โครงการหลัก “การเพิ่มศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวสร้างสรรค์เชิงดาราศาสตร์ สามภูสู่ดอย จังหวัดเชียงราย”

งานวิจัยระยะนี้เป็นก้าวสำคัญในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลและระบบสารสนเทศมาใช้รวบรวม เชื่อมโยง และนำเสนอข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ของจังหวัดเชียงราย ทำให้องค์ความรู้จากงานวิจัยเริ่มพัฒนาไปสู่เครื่องมือที่ประชาชน นักท่องเที่ยว ชุมชน และผู้ประกอบการสามารถนำไปใช้ได้จริง

จากการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ สู่การอนุรักษ์ฟ้ามืด

งบประมาณด้านวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม พ.ศ. 2569 (ววน. 69)

โครงการวิจัย: “การอนุรักษ์ฟ้ามืด: ทางเลือกใหม่สู่การพัฒนาการท่องเที่ยวสีเขียวในจังหวัดเชียงราย”

โครงการนี้ขยายแนวคิดจากการใช้ประโยชน์จากท้องฟ้ายามค่ำคืนเพื่อการท่องเที่ยว ไปสู่การอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด การลดผลกระทบจากมลภาวะทางแสง และการพัฒนาการท่องเที่ยวสีเขียวอย่างยั่งยืน

หัวใจของ ARTSKY

ชุมชนคือศูนย์กลางของการเปลี่ยนแปลง

องค์ความรู้จากงานวิจัยเหล่านี้ถูกนำมาต่อยอดและบูรณาการจนเกิดเป็น ARTSKY แพลตฟอร์มที่ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแนะนำสถานที่ดูดาว แต่มีเป้าหมายเป็นพื้นที่กลางในการเชื่อมโยงข้อมูล เทคโนโลยี งานวิจัย ชุมชน นักท่องเที่ยว ผู้ประกอบการ และหน่วยงานภาคีเข้าด้วยกัน

“การอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากนักวิจัยหรือเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเกิดจากการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่”

ARTSKY จึงให้ความสำคัญกับชุมชนท้องถิ่นในฐานะศูนย์กลางของการเปลี่ยนแปลง โดยใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการสร้างความตระหนัก ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์ สนับสนุนเศรษฐกิจชุมชน และร่วมกันลดผลกระทบจากมลภาวะทางแสง

เป้าหมายของเราไม่ใช่เพียงการสร้างแพลตฟอร์มหนึ่งขึ้นมา แต่คือการสร้างเครือข่ายที่ช่วยกันดูแลทรัพยากรธรรมชาติยามค่ำคืน เพื่อให้คนรุ่นต่อไปยังสามารถเงยหน้ามองเห็นดวงดาวและทางช้างเผือกได้จากท้องฟ้าของเชียงราย

ภาคีเครือข่าย

ทุกความร่วมมือทำให้แนวคิดนี้เกิดขึ้นได้จริง

การพัฒนา ARTSKY และการขับเคลื่อนงานด้านการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์และการอนุรักษ์ท้องฟ้ามืด ไม่สามารถเกิดขึ้นได้หากปราศจากความร่วมมือของหน่วยงานและภาคีเครือข่ายที่ร่วมสนับสนุนองค์ความรู้ ทรัพยากร การทำงานในพื้นที่ และการเชื่อมโยงกับชุมชน

  • มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
  • สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
  • องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย (อบจ.เชียงราย)
  • สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) — NARIT
  • ชุมชน ผู้ประกอบการ หน่วยงานท้องถิ่น นักวิจัย และเครือข่ายในจังหวัดเชียงราย

ทุกความร่วมมือคือส่วนหนึ่งของการสร้างระบบนิเวศการท่องเที่ยวเชิงดาราศาสตร์และการอนุรักษ์ท้องฟ้ามืดที่เข้มแข็งและยั่งยืน และร่วมกันผลักดันแนวคิดนี้จากงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์จริง

เพราะท้องฟ้ามืดไม่ใช่เพียงพื้นที่สำหรับดูดาว
แต่คือทรัพยากรธรรมชาติ คุณค่าของชุมชน และมรดกที่เราสามารถร่วมกันรักษาไว้ได้

ARTSKY — เพื่อให้ “แสงดาว” กลับคืนสู่ท้องฟ้าเชียงรายอีกครั้ง

ขอขอบคุณ

ทีมวิจัย ARTSKY ขอขอบคุณ

ข้อมูลภาพจำลองท้องฟ้าจาก Stellarium.org
ข้อมูลสภาพอากาศจาก OpenWeatherMap.org
และ source code เพื่อจำลองท้องฟ้าเชิงตอบโต้ (interactive sky simulation) จาก VirtualSky

ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้ ARTSKY สามารถเชื่อมโยงความงดงามของท้องฟ้ายามค่ำคืนกับเทคโนโลยี เพื่อการเรียนรู้ การอนุรักษ์ และการท่องเที่ยวได้อย่างสมบูรณ์แบบ